De belangrijkste voorgestelde wijzigingen in de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta) betreffen de onafhankelijkheid, objectiviteit en de professioneel-kritische instelling van de accountant, de controlestandaarden, de accountantsverklaring en de bevoegdheden van de AFM. Een aantal onderwerpen zullen nader worden uitgewerkt in het Besluit toezicht accountantsorganisaties.

Doelgroepen die door de regeling worden geraakt

Accountantsorganisaties, externe accountants, controlecliënten, beleggers, gebruikers van jaarrekeningen, toezichthouders en andere belanghebbenden.

Verwachte effecten van de regeling

Voor de verwachte effecten van de regeling wordt verwezen naar §5 van het algemeen deel van de toelichting. In deze paragraaf wordt uitgebreid ingegaan op de gevolgen en effecten voor het bedrijfsleven en inzage geboden in de administratieve lasten en inhoudelijke nalevingskosten die het wetsvoorstel met zich meebrengt.

Doel van de consultatie

Met deze consultatie worden belanghebbenden geinformeerd over de voorgenomen wijzigingen en wordt iedereen de mogelijkheid geboden om hierop te reageren.

Op welke onderdelen van de regeling wordt een reactie gevraagd

De reacties mogen betrekking hebben op alle onderdelen van het wetsvoorstel en de memorie van toelichting.

Het bericht Implementatiewetsvoorstel wettelijke controles jaarrekeningen verscheen eerst op AVTR.

Het bericht De herziene standaard 4410 verscheen eerst op AVTR.

Het bericht Duiding van gehouden belangen in andere ondernemingen naar aanleiding van Econcern verscheen eerst op AVTR.

Het bericht Top 10 excuses om als accountant geen data-analyse toe te passen verscheen eerst op AVTR.

De man dreef zijn onderneming in een BV waarin hij pensioen opbouwde. Pensioen in eigen beheer is fiscaal lager gefaciliteerd dan pensioen voor werknemers, vooral als gevolg van een minimum discontovoet van 4%, niet realistisch meer in deze tijd. Daarom gaf de RJ in 2014 RJ-Uiting 2014-4 uit die commerciële waardering van pensioenverplichtingen voorschrijft tenzij de vennootschap artikel 2:396(6) BW toepast (gehele jaarrekening op basis van fiscale grondslagen). Daar maakte de man dankbaar gebruik van, zelfs een jaar eerder, in de jaarrekening 2013. Met succes: het gerechtshof oordeelde dat het negatief effect op de winst voldoende aannemelijk was gemaakt. Dus de gemiddelde winst ging omlaag, daarmee de uitkeerbare winst (waar het gerechtshof een vast percentage voor nam) en dus het inkomen dat in aanmerking kwam voor de kinderalimentatie.

Is sprake van een pensioenverplichting?

De RJ heeft nimmer het vraagstuk van pensioen in eigen beheer fundamenteel in beschouwing genomen en daar is toch alle reden voor. Onderstaande geldt alleen voor pensioen in eigen beheer voor een directeur-grootaandeelhouder (DGA) die feitelijk de macht heeft in de vennootschap, dus voor uitzonderingen hierop, geldt onderstaande niet.

Dan is het de vraag of niet het beginsel van ‘substance over form’ zou moeten gelden en is de pensioenvoorziening in eigen beheer een vorm van eigen vermogen die (althans volgens fiscale normen gewaardeerd) nog niet onderworpen is geweest aan belastingheffing.

Het lijkt erop dat de EU Hof van Justitie van oordeel is dat het een DGA niet als werknemer beschouwt maar als ondernemer. Dat valt af te leiden uit het arrest Wielockx (C-80/94 van 11/8/1995), waarbij het ging om de vorming van een fiscale oudedagsreserve door een vennoot die in een andere lidstaat (in casu België) woont. Dat stond Nederland niet toe en Nederland werd – zoals algemeen verwacht – door het Europese Hof teruggefloten, niet opmerkelijk. Wat wel opmerkelijk was, was dat het Europese Hof zijn oordeel niet baseerde op het vrij verkeer van werknemers (zoals tot dan toe het geval was), maar op het recht van vrijheid van vestiging als ondernemer. Het Europese Hof pleegt dienaangaande geen onderscheid te maken naar de rechtsvorm, dus is op deze basis te verwachten dat het Hof de DGA als ondernemer zal beschouwen. En daarmee is zijn pensioen eigen vermogen.

Kortom, de RJ kan beter ophouden te theoretiseren hoe een pensioen in eigen beheer gewaardeerd moet worden (behalve voor het handjevol gevallen dat een pensioen in eigen beheer gevormd mag worden, zonder dat de directeur voor wie het geldt de feitelijke macht heeft).

Het bericht De RJ en kinderalimentatie verscheen eerst op AVTR.

Het bericht Pensioen in eigen beheer verscheen eerst op AVTR.

Het bericht Uitvoeringswet richtlijn jaarrekening verscheen eerst op AVTR.

AVTR 2015/35, ECLI:NL:TACAKN:2015:38 (Ak)

Op 9 november 2010 is een accountantspraktijk in het kader van de Verordening op de periodieke preventieve toetsing (hierna: VPPT) getoetst door de Raad van Toezicht. De toetsing had betrekking op de accountantspraktijk maar ook op de belastingadviespraktijk van betrokkene. De toetsers meende dit te kunnen doen omdat beide praktijken op het zelfde adres waren gevestigd. De toetsers hebben vastgesteld dat het interne stelsel van kwaliteits-beheersing niet voldeed. Dit gold ook voor de getoetste dossiers van de belastingadviespraktijk. De betrokken accountant werd gesommeerd om een verbeterplan in te dienen. De noodzakelijke aanpassingen die de accountant moest maken hadden ook betrekking op zijn belastingadviespraktijk.

Naar aanleiding van het ingediende verbeterplan wordt de accountantspraktijk in de loop van 2013 nogmaals getoetst. De Raad komt tot de conclusie dat het interne stelsel van kwaliteitsbeheersing wederom niet voldoet. De Raad dient een klacht bij de Accountantskamer (hierna: AK).

De Raad formuleert de klacht als volgt: de accountant heeft zijn interne stelsel van kwaliteits-beheersing niet op orde met betrekking tot de volgende punten;

1.         het beleid met betrekking tot de naleving van de fundamentele beginselen;

2.         de aanvaarding en continuering van controleopdrachten;

3.         de planning van de werkzaamheden;

4.         de inschakeling van deskundigen;

5.         de uitvoering, documentatie en evaluatie van de werkzaamheden;

6.         de waarneming van de praktijk is niet geregeld;

7.         de accountant heeft niet voldaan aan zijn PE-verplichting

Met betrekking tot de aanvaarding en continuering van controleopdrachten (punt 2) stelt de Raad dat de accountant zich bij één van de getoetste dossiers zich niet aan de NVAK-assurance heeft gehouden. Volgens de Raad is dat getoetste dossier een assurance dossier. Evenmin heeft de accountant volgens de Raad de bijbehorende planningsfase die benodigd is bij een assurance opdracht doorlopen. De accountant stelt zich op het standpunt dat hier geen sprake is van een assurance dossier. De afgegeven verklaring in het kader van de opdracht betrof een samenstelverklaring ten aanzien van de aanvraag van een Eurovergunning bij de NIWO. De Raad meent dat deze verklaring geen samenstelverklaring is maar een controleverklaring vanwege de aard en strekking zoals hoe de verklaring luidt (: een vermogensverklaring). Uit de beschikbare informatie van de organisatie die de Eurovergunning afgeeft  blijkt dat het toch om een samenstelverklaring gaat. De Raad wordt op dit punt door de AK in het ongelijk gesteld.

Ten aanzien van punt 1, 3, 4 en 5 meent de Raad dat de accountant onvoldoende zaken vastlegt. In het bijzonder wordt de accountant verweten dat hij nergens vastlegt of er wel of geen bedreigingen zijn gesignaleerd ten aanzien van de fundamentele beginselen of aanpalende regelgeving zoals de Wwft. Voorts wordt hem verweten dat hij nergens vastlegt hoe hij zijn werkzaamheden inplant, dat hij geen werkprogramma’s gebruikt en dat hij bij het inschakelen van een systeembeheerder deze geen geheimhoudingsverklaring heeft laten tekenen. De accountant betwist deze stellingen van de Raad niet. De AK meent dat deze stellingen dan ook als vaststaand moeten worden aangenomen.

Met betrekking tot punt 6 en 7 blijkt eveneens dat de accountant de stellingen van de Raad niet betwist. De AK neemt deze stellingen derhalve ook als vaststaand aan.

De AK legt de accountant een maatregel op in de vorm van een doorhaling waarbij de accountant zich niet opnieuw kan inschrijven voor een termijn van één jaar.

Annotatie redactie

Uit deze uitspraak blijkt dat het niet altijd duidelijk is wat de verplichtingen zijn ten aanzien van de aan te houden interne stelsel van kwaliteitsbeheersing. De regelgeving is niet altijd duidelijk ten aanzien van de accountant die wordt getoetst, maar in sommige gevallen ook niet voor de toetsers. Niet valt bijvoorbeeld in te zien waarom zij bij de eerste toetsing hadden besloten om de dossiers van de belastingadviespraktijk mee te nemen. Naar onze opvatting impliceert dat juist een gebrek aan vakbekwaamheid en deskundigheid vanuit de kant van de toetsers. Immers, zij zijn geen belastingadviseurs en zijn ook niet geëquipeerd om vast te stellen aan welke eisen een dossier van een belastingadviespraktijk moet voldoen. Voorts kunnen zij de set van regelgeving ten aanzien van een stelsel van kwaliteits-beheersing wat heeft te gelden voor accountants niet één op één overnemen voor de toetsing van een belastingadviespraktijk. Dat de Raad uiteindelijk heeft besloten om de belastingadviespraktijk buiten de hertoetsing te laten is dan ook prijzenswaardig te noemen.

Dezelfde onwetendheid geldt ook voor de vraag welke bijzondere opdrachten als assurance moeten worden aangemerkt al dan niet. De Raad kon niet aannemelijk maken dat een bijzondere vorm van een samenstelopdracht moest worden aangemerkt als een assurance opdracht. Kennelijk hadden de toetsers onvoldoende onderzoek gedaan naar de bepalingen die de verstrekker van de Eurovergunning heeft uitgevaardigd ten aanzien van wat voor mate van zekerheid een dergelijke verklaring moet bevatten. En dat is op zichzelf een kwalijke zaak.

De Raad verwijt de accountant dat hij geen gebruik heeft gemaakt van werkprogramma’s dan wel anderszins kon laten zien hoe hij de vereiste werkzaamheden heeft gedaan. Wij benadrukken dat nergens in de regelgeving expliciet staat aangegeven dat het hanteren van een werkprogramma verplicht is. Wel delen wij de stelling van de Raad dat men als accountant moet kunnen laten zien hoe de vereiste werkzaamheden zijn verricht. Een werkprogramma fungeert daarbij als goed hulpmiddel.

Tot slot laat deze uitspraak zien dat de Raad het niet schuwt om elke vorm van tekortkoming als een tuchtrechtelijk verwijt neer te leggen bij de AK. Een verwijt dat de externe systeembeheerder geen geheimhoudingsverklaring heeft getekend is een goed voorbeeld. Als accountant kunnen we ons voorstellen dat men daar niet als eerste aan zou denken. Echter beslist de Raad anders en schuwen ze niet om dit de accountant te verwijten om hun tuchtklacht gestalte te doen geven.

Het bericht AVTR 2015/35 verscheen eerst op AVTR.

Het bericht Accountants die posten in de jaarrekening berekenen: zelftoetsing of zelf toetsen? verscheen eerst op AVTR.

AVTR2015/32, ECLI:NLTACAKN: 2015:35 (Ak)

Een accountant heeft de opdracht om de jaarrekening samen te stellen van een werkmaatschappij. De werkmaatschappij houdt zich deels bezig met activiteiten in het Midden-Oosten. Om opdrachten binnen te halen in het Midden-Oosten wordt er gewerkt met een lokale agent.

De werkmaatschappij is voor 100% in handen van een houdstervennootschap.

De houdstervennootschap kent twee aandeelhouders. Een van de aandeelhouders is de zwager van de accountant die belast is met de samenstelopdracht. Gemakshalve wordt hier uitgegaan van aandeelhouder A en aandeelhouder Z, waarbij aandeelhouder Z de zwager is van de accountant belast met de samenstelopdracht.

Beide aandeelhouders raken op enig moment in conflict met elkaar. Vanwege het conflict worden de activiteiten van de werkmaatschappij gestaakt. Het vermoeden rijst bij de aandeelhouder A dat de andere aandeelhouder de activiteiten van de werkmaatschappij deels heeft overgeheveld naar een andere vennootschap.

De aandeelhouders hun conflict heeft daar betrekking op maar ook op de vraag of de werkmaatschappij moet worden geliquideerd of moet worden verkocht. Ook wordt er gediscussieerd over de waarde van de aandelen en de uitwerking van een concurrentiebeding.

Aandeelhouder A heeft zo zijn vragen bij de samengestelde jaarrekening van de werkmaatschappij door de accountant. Zo vraagt hij zich af of alle kosten en omzet op een volledige manier zijn verantwoord en of de accountant nog wel objectief kan zijn ten aanzien van zijn werkzaamheden. Aandeelhouder A krijgt geen antwoord op deze vragen. Hij dient een klacht in bij de Accountantskamer (hierna: AK).

De kern van de klacht heeft betrekking op de vraag of de accountant voldoende onderzoek heeft gedaan naar de betalingen aan de lokale agent in het Midden-Oosten en of hij voldoende objectief is geweest bij de uitvoering van zijn werkzaamheden.

De AK is het hier niet mee eens. Het bevreemdt de AK dat de accountant pas na twee jaar de beschikking kreeg over het tweede en derde deel van de partnership agreement. Voorts meent de AK dat op grond van de beschikbare informatie het voor de accountant niet was uit te sluiten dat er sprake was van witwassen van zwart geld en/of onrechtmatige bevoordeling van aandeelhouder Z jegens aandeelhouder A. De AK is van mening dat de accountant de aangeleverde informatie als onvolledig, onjuist of anderszins onbevredigend had moeten aanmerken. Voorts had hij eventuele signalen van fraude moeten onderzoeken.

Ook meent de AK dat de accountant onvoldoende zijn objectiviteit in acht heeft genomen door niet in te gaan op de vragen van aandeelhouder A en door de werkzaamheden te blijven uitvoeren terwijl hij wist dat zijn zwager en aandeelhouder A in een conflict zaten. Tevens heeft de accountant volgens de AK niet onderzocht in hoeverre de handelingen van zijn zwager onrechtmatig aandeelhouder A zou kunnen benadelen. De accountant gaf aan op de hoogte te zijn van een conflict maar hield zich juist vanwege de familierelatie afzijdig.

De AK neemt ook hier geen genoegen mee en legt een maatregel van berisping op.

Annotatie Redactie

Deze uitspraak is de zoveelste in de reeks van de vraag of en in hoeverre de accountant bij een NV COS 4410 moet vaststellen of de aangeleverde informatie onjuist, onvolledig of anderszins onbevredigend is. Een extra aspect in deze uitspraak is dat de AK direct de parallel trekt met NV COS 240 welke ziet op de verantwoordelijkheid van de accountant met betrekking tot fraude. In deze zaak is niet duidelijk vast komen te staan of de betalingen aan het Midden-Oosten nu direct aanleiding moesten geven tot het vermoeden van fraude.

De accountant geeft immers aan dat hij facturen had en deze heeft aangesloten op de betalingen. De bepalingen in de partnership agreement gaven hem ook geen aanleiding om te twijfelen aan de aangeleverde gegevens want deze sloten kennelijk aan met de hoogte van de facturen. De motivering van de AK op dit punt is dan ook zeer summier te noemen. De subjectieve beoordelingsvrijheid van de accountant kent een ruime reikwijdte. Uit eerder jurisprudentie is al gebleken dat deze ruime reikwijdte niet zomaar wordt aangetast.

Terecht stelt de AK dat de accountant onvoldoende een bedreiging voor zijn objectiviteit heeft gesignaleerd. Het feit dat de accountant zich afzijdig heeft willen houden wordt hem juist zwaar aangerekend door de AK. Volgens de AK heeft hij door zich afzijdig te houden en geen verdere vragen te stellen juist blijk gegeven van onvoldoende objectiviteit op dit punt.

Al met al krijgt de accountant een tamelijk forse maatregel opgelegd.

Het bericht AVTR 2015/32 verscheen eerst op AVTR.