Het bericht AVTR 2016/8 verscheen eerst op AVTR.

AVTR 2015/35, ECLI:NL:TACAKN:2015:38 (Ak)

Op 9 november 2010 is een accountantspraktijk in het kader van de Verordening op de periodieke preventieve toetsing (hierna: VPPT) getoetst door de Raad van Toezicht. De toetsing had betrekking op de accountantspraktijk maar ook op de belastingadviespraktijk van betrokkene. De toetsers meende dit te kunnen doen omdat beide praktijken op het zelfde adres waren gevestigd. De toetsers hebben vastgesteld dat het interne stelsel van kwaliteits-beheersing niet voldeed. Dit gold ook voor de getoetste dossiers van de belastingadviespraktijk. De betrokken accountant werd gesommeerd om een verbeterplan in te dienen. De noodzakelijke aanpassingen die de accountant moest maken hadden ook betrekking op zijn belastingadviespraktijk.

Naar aanleiding van het ingediende verbeterplan wordt de accountantspraktijk in de loop van 2013 nogmaals getoetst. De Raad komt tot de conclusie dat het interne stelsel van kwaliteitsbeheersing wederom niet voldoet. De Raad dient een klacht bij de Accountantskamer (hierna: AK).

De Raad formuleert de klacht als volgt: de accountant heeft zijn interne stelsel van kwaliteits-beheersing niet op orde met betrekking tot de volgende punten;

1.         het beleid met betrekking tot de naleving van de fundamentele beginselen;

2.         de aanvaarding en continuering van controleopdrachten;

3.         de planning van de werkzaamheden;

4.         de inschakeling van deskundigen;

5.         de uitvoering, documentatie en evaluatie van de werkzaamheden;

6.         de waarneming van de praktijk is niet geregeld;

7.         de accountant heeft niet voldaan aan zijn PE-verplichting

Met betrekking tot de aanvaarding en continuering van controleopdrachten (punt 2) stelt de Raad dat de accountant zich bij één van de getoetste dossiers zich niet aan de NVAK-assurance heeft gehouden. Volgens de Raad is dat getoetste dossier een assurance dossier. Evenmin heeft de accountant volgens de Raad de bijbehorende planningsfase die benodigd is bij een assurance opdracht doorlopen. De accountant stelt zich op het standpunt dat hier geen sprake is van een assurance dossier. De afgegeven verklaring in het kader van de opdracht betrof een samenstelverklaring ten aanzien van de aanvraag van een Eurovergunning bij de NIWO. De Raad meent dat deze verklaring geen samenstelverklaring is maar een controleverklaring vanwege de aard en strekking zoals hoe de verklaring luidt (: een vermogensverklaring). Uit de beschikbare informatie van de organisatie die de Eurovergunning afgeeft  blijkt dat het toch om een samenstelverklaring gaat. De Raad wordt op dit punt door de AK in het ongelijk gesteld.

Ten aanzien van punt 1, 3, 4 en 5 meent de Raad dat de accountant onvoldoende zaken vastlegt. In het bijzonder wordt de accountant verweten dat hij nergens vastlegt of er wel of geen bedreigingen zijn gesignaleerd ten aanzien van de fundamentele beginselen of aanpalende regelgeving zoals de Wwft. Voorts wordt hem verweten dat hij nergens vastlegt hoe hij zijn werkzaamheden inplant, dat hij geen werkprogramma’s gebruikt en dat hij bij het inschakelen van een systeembeheerder deze geen geheimhoudingsverklaring heeft laten tekenen. De accountant betwist deze stellingen van de Raad niet. De AK meent dat deze stellingen dan ook als vaststaand moeten worden aangenomen.

Met betrekking tot punt 6 en 7 blijkt eveneens dat de accountant de stellingen van de Raad niet betwist. De AK neemt deze stellingen derhalve ook als vaststaand aan.

De AK legt de accountant een maatregel op in de vorm van een doorhaling waarbij de accountant zich niet opnieuw kan inschrijven voor een termijn van één jaar.

Annotatie redactie

Uit deze uitspraak blijkt dat het niet altijd duidelijk is wat de verplichtingen zijn ten aanzien van de aan te houden interne stelsel van kwaliteitsbeheersing. De regelgeving is niet altijd duidelijk ten aanzien van de accountant die wordt getoetst, maar in sommige gevallen ook niet voor de toetsers. Niet valt bijvoorbeeld in te zien waarom zij bij de eerste toetsing hadden besloten om de dossiers van de belastingadviespraktijk mee te nemen. Naar onze opvatting impliceert dat juist een gebrek aan vakbekwaamheid en deskundigheid vanuit de kant van de toetsers. Immers, zij zijn geen belastingadviseurs en zijn ook niet geëquipeerd om vast te stellen aan welke eisen een dossier van een belastingadviespraktijk moet voldoen. Voorts kunnen zij de set van regelgeving ten aanzien van een stelsel van kwaliteits-beheersing wat heeft te gelden voor accountants niet één op één overnemen voor de toetsing van een belastingadviespraktijk. Dat de Raad uiteindelijk heeft besloten om de belastingadviespraktijk buiten de hertoetsing te laten is dan ook prijzenswaardig te noemen.

Dezelfde onwetendheid geldt ook voor de vraag welke bijzondere opdrachten als assurance moeten worden aangemerkt al dan niet. De Raad kon niet aannemelijk maken dat een bijzondere vorm van een samenstelopdracht moest worden aangemerkt als een assurance opdracht. Kennelijk hadden de toetsers onvoldoende onderzoek gedaan naar de bepalingen die de verstrekker van de Eurovergunning heeft uitgevaardigd ten aanzien van wat voor mate van zekerheid een dergelijke verklaring moet bevatten. En dat is op zichzelf een kwalijke zaak.

De Raad verwijt de accountant dat hij geen gebruik heeft gemaakt van werkprogramma’s dan wel anderszins kon laten zien hoe hij de vereiste werkzaamheden heeft gedaan. Wij benadrukken dat nergens in de regelgeving expliciet staat aangegeven dat het hanteren van een werkprogramma verplicht is. Wel delen wij de stelling van de Raad dat men als accountant moet kunnen laten zien hoe de vereiste werkzaamheden zijn verricht. Een werkprogramma fungeert daarbij als goed hulpmiddel.

Tot slot laat deze uitspraak zien dat de Raad het niet schuwt om elke vorm van tekortkoming als een tuchtrechtelijk verwijt neer te leggen bij de AK. Een verwijt dat de externe systeembeheerder geen geheimhoudingsverklaring heeft getekend is een goed voorbeeld. Als accountant kunnen we ons voorstellen dat men daar niet als eerste aan zou denken. Echter beslist de Raad anders en schuwen ze niet om dit de accountant te verwijten om hun tuchtklacht gestalte te doen geven.

Het bericht AVTR 2015/35 verscheen eerst op AVTR.

AVTR2015/28, ECLI:NL:TACAKN:2015:31

Diverse aandeelhouders maken onderdeel uit van een groep van vennootschappen. Op enig moment heeft één aandeelhouder te kennen gegeven uit de groep van vennootschappen te willen stappen. De aandeelhouders die niet de intentie hebben om eruit te stappen zijn voornemens om een tussenholding op te richten die als aandeelhouder van de groep van vennootschappen gaat fungeren. Het voornemen van de overblijvende aandeelhouders is om de aandelen van de tussenholding vol te storten met de aandelen die zij bezitten in de groep van vennootschappen. Deze tussenholding moet nadien de aandelen van de vertrekkende aandeelhouder overnemen.

Om de herstructurering goed te bewerkstelligen besluiten de aandeelhouders de aandelen te laten waarderen en schakelen daar een deskundige voor in.  De deskundige verstrekt een waarde-indicatie van in totaal € 6,6 mio. De koopsom voor de aandelen wordt tussen partijen uiteindelijk bepaald op € 2,2 mio minimaal en € 2,6 mio maximaal.

Aan de accountant wordt gevraagd om de halfjaarcijfers over 2009 van de groep van vennootschappen te beoordelen conform NV COS 2400. Hier voor (vanaf 2006 tot en met 2008) heeft de accountant samenstellingsopdrachten uitgevoerd voor dezelfde groep van vennootschappen. Ten tijde van het verzoek aan de accountant om de cijfers te beoordelen,  had de laatst afgegeven samenstellingsverklaring betrekking op de jaarrekening 2008 van (één onderdeel van) de groep van vennootschappen en was deze gedateerd op 6 augustus 2009.

De accountant verricht de beoordelingswerkzaamheden en onthoudt zich van een conclusie. Hij meent dat hij onvoldoende geschikte informatie heeft om tot een goedkeurende beoordelingsverklaring te komen. Zijn beoordelingsverklaring met onthouding van een conclusie is gedateerd 30 november 2009.

Voorts is aan de accountant gevraagd om een inbrengverklaring af te geven bij de inbreng van de aandelen inzake de oprichting van de tussenholding. De accountant verstrekt de inbrengverklaring en stelt vast dat de inbrengwaarde € 1,9 mio bedraagt.

Uiteindelijk leidt de uittreding van de aandeelhouder tot een juridisch geschil. De uittredende aandeelhouder kan zich niet vinden in de afwijking van de koopsom ten opzichte van de afgegeven waarde indicatie van de betreffende deskundige.

De gehele groep dient een klacht in bij de accountantskamer omtrent het handelen van de accountant. De belangrijkste klacht tegen de accountant ziet op het verwijt dat hij een ondeugdelijke beoordeling- en inbrengverklaring heeft afgegeven.

De AK stelt vast dat de halfjaarcijfers over 2009 materiele afwijkingen en fouten bevat.

Met betrekking tot de inbrengverklaring stelt de AK eveneens vast dat er fouten zijn gemaakt. Zo heeft de accountant het verschil in waardering door de deskundige en zijn eigen vastgestelde inbrengwaarde onvoldoende in ogenschouw genomen. De accountant had op basis van NV COS 620 moeten nagaan in hoeverre hij kon steunen op het werk van de betreffende deskundige. Ook had de accountant moeten nagaan in hoeverre de onderliggende prognoses, die als grondslag diende voor de waardering van de aandelen door de voorgenoemde deskundige, niet aan een controle diende te worden onderworpen op basis van NV COS 3400.

Dit alles leidt er toe dat de accountant een maatregel opgelegd krijgt van tijdelijke doorhaling voor de duur van zes maanden.

Annotatie Redactie

In deze uitspraak stelt de AK vast dat er kennelijk een rangorde bestaat in de aanpassing van het oordeel respectievelijk conclusie van de assuranceverklaring van de accountant.

De AK meent dat het afgeven van een verklaring van oordeelonthouding de beoordelend accountant niet van de verplichting ontslaat om onderzoek te doen naar afwijkingen van materieel belang, en als een correctie hier toe uitblijft, dan dient de accountant als nog een verklaring met beperking of een afkeurende verklaring te verstrekken. Deze redenering kan verstrekkende gevolgen hebben voor de praktijk. Immers, als de accountant heeft vastgesteld dat hij onvoldoende geschikte controle-informatie heeft voor zijn oordeel,  blijkt uit deze redenering dat hij als nog verplicht moet onderzoeken of er verder geen afwijkingen van materieel belang zijn in het financieel overzicht. Indien die er wel zijn kan de accountant zich niet meer beroepen op een verklaring met oordeelonthouding. De AK redeneert dat een verklaring met oordeelonthouding betekent dat de gebruiker hiervan mag impliceren dat er geen afwijkingen van materieel belang zijn geconstateerd in het onderzoek van de accountant. De vraag is nu of het wenselijk is dat de AK hier feitelijk een rangorde oplegt in af te geven aangepaste controle- respectievelijk beoordelingsverklaringen. Naar onze opvatting kan dit niet de bedoeling zijn.

De accountant heeft in deze zaak een dubbelrol gehad als zijnde samenstellend en beoordelend accountant. Wat niet in de zaak naar voren is gekomen is hoe de accountant hier zijn onafhankelijk heeft kunnen waarborgen terwijl hij dezelfde set van financiele overzichten heeft samengesteld en tegelijkertijd heeft beoordeeld. Hij heeft kennelijk geen bedreiging gezien  De accountant is naar onze opvatting hier nog tamelijk goed mee weg gekomen.

De afgegeven inbrengverklaring was volgens de AK niet voorzien van een deugdelijke grondslag. Uit de feiten blijkt evident dat de accountant over onvoldoende dossierkennis beschikte om hier adequaat een weerwoord op te voeren. Dit is uiteindelijk funest gebleken voor de betreffende accountant.

Het bericht AVTR 2015/28 verscheen eerst op AVTR.