De rol van de OKB-er is in het tuchtrecht niet onbesproken gelaten.

In een zaak die aanhangig werd gemaakt bij de Accountantskamer was dit aan de orde. Een eindverantwoordelijke accountant had een beoordelingsverklaring afgegeven waarbij een conclusie werd onthouden. Alvorens hij de beoordelingsverklaring had afgegeven had hij het dossier afgestemd met de OKB-er van het accountantskantoor. Die kwam eveneens tot vaststelling dat een beoordelingsverklaring met onthouding van een conclusie de enige passende oplossing was. Het onthouden van een oordeel respectievelijk een conclusie houdt in dat de eindverantwoordelijke accountant kennelijk niet genoeg informatie heeft om tot een deugdelijke verklaring te komen. Achteraf bleek dat de informatie op basis waarvan de eindverantwoordelijke accountant wel tot een beoordelingsverklaring met een conclusie kon komen wel degelijk aanwezig was. De Accountantskamer kwam derhalve tot het oordeel dat de eindverantwoordelijke accountant gewoon nader onderzoek kon verrichten op basis waarvan hij een meer passende verklaring kon afgeven. Nu dit niet was gebeurd meende de Accountantskamer dat de OKB derhalve ook niet goed kon zijn gegaan. In het bijzonder is de Accountantskamer van mening dat de OKB-er er bij de eindverantwoordelijke accountant op had moeten aandringen om nader onderzoek te verrichten, en niet de beoordelingsverklaring met onthouding van een conclusie had mogen uitbrengen.

Het zij opgemerkt dat een OKB-er niet per se een titeldrager moet zijn.

Het bovenstaande is zodoende een illustratie van de tuchtrechtelijke verwijtbaarheid die de OKB-er draagt bij het verrichten van de OKB. Een belangrijk aspect bij de tuchtrechtelijke verwijtbaarheid is dat het uiteraard om een titeldrager moet gaan. Een titeldrager is een accountant die staat ingeschreven in het register van de NBA. Het zij opgemerkt dat een OKB-er niet per se een titeldrager moet zijn. De definitie van een OKB-er is niet nader in de NVKS bepaald. De NVKS verwijst hiervoor naar de definitie van een OKB-er in de NV COS. Conform de NV COS is een OKB-er een persoon die al dan niet tot het accountantskantoor behoort, met voldoende en geschikte ervaring en autoriteit om de significante oordeelsvormingen van het opdrachtteam en de conclusies die bij het formuleren van de controleverklaring zijn getrokken, objectief te evalueren. Er wordt dus niet expliciet aangegeven dat dit een titeldrager moet zijn. Veelal is het in de praktijk wel een titeldrager die de rol van OKB-er vervult omdat hij ook als diegene wordt beschouwd met voldoende en geschikte ervaring en de autoriteit. Maar verplicht is het niet.

Het bericht Opdrachtgerichte kwaliteitsbeoordeling en het accountantstuchtrecht verscheen eerst op AVTR.

Een belangrijk aspect van deze standaard is dat, voor dat deze gewijzigd werd, de accountant een onderzoeksplicht had om (aanvullende) controlewerkzaamheden te verrichten als de aangeleverde informatie ten aanzien van het samenstellen van de jaarrekening onjuist, onvolledig of anderszins onbevredigend was. De werkzaamheden omvatte dan in ieder geval de volgende; 1. bij de leiding van de entiteit inlichtingen inwinnen om de betrouwbaarheid en volledigheid van de verstrekte informatie vast te stellen 2. de maatregelen van interne beheersing te beoordelen of te toetsen 3. verkregen informatie te verifiëren en 4. ontvangen toelichtingen te verifiëren. In de thans gewijzigde NV COS 4410 standaard is de onderzoeksplicht vervangen voor een meldplicht. De accountant dient onder de gewijzigde standaard eventuele niet compleet, niet nauwkeurige of anderszins onbevredigende informatie onder de aandacht van het management te brengen.

In de thans gewijzigde NV COS 4410 standaard is de onderzoeksplicht vervangen voor een meldplicht

Wat veel accountants die werkzaam zijn in het MKB niet realiseren is dat bovengenoemde onderzoeksplicht ook te gelden heeft bij het verrichten van administratieve dienstverlening. In het bijzonder is het de Accountantskamer (hierna: Ak) die bepaald heeft dat zij van mening is dat de onderzoeksplicht zoals dit gold in de oude NV COS 4410 onverkort van toepassing is voor werkzaamheden die buiten het toepassingsbereik van de Standaard vallen. De Ak onderbouwt haar standpunt door te stellen dat dit voortvloeit uit het beginsel van vakbekwaamheid en zorgvuldigheid. Administratieve dienstverlening valt buiten het toepassingsbereik van Standaard 4410. Administratieve dienstverlening kan worden gezien als een overige opdracht waar geen pasklare standaard voor is. Wat betekent dit nu?

De vraag is immers in wat voor mate de accountant zijn onderzoeksplicht moet uitvoeren bij het verrichten van administratieve dienstverlening, dus nog voor dat de samenstelopdracht aanvangt. En welke werkzaamheden moet hij op zijn minst verrichten om er zeker van te zij dat hij niet in verband wordt gebracht met rapportages die onjuist, onbevredigend of anderszins misleidend zijn? Het antwoord is niet geheel helder maar middels een bespreking van enkele tuchtrechtuitspraken kunnen er wellicht wat contouren worden geschetst.

In wat voor mate de accountant zijn onderzoeksplicht moet uitvoeren bij het verrichten van administratieve dienstverlening

In een recente tuchtrechtuitspraak heeft de Ak geoordeeld dat het niet controleren of er sprake is van BTW privegebruik bij het opstellen van de BTW aangiftes, kan worden gezien als een schending van de plicht tot onderzoek. Een accountant verrichte samenstel- en overige administratieve diensten, waaronder het opstellen van de BTW aangiften voor een horeca-onderneming. Op enig moment volgt er een boekenonderzoek door de belastingdienst. Er wordt vastgesteld dat er geen btw-privégebruik is opgenomen in de BTW aangiftes terwijl dit wel had gemoeten. De Ak is van mening dat de accountant de plicht had om te onderzoeken of er sprake is van privégebruik, te meer omdat het een horeca-onderneming betreft waarbij privégebruik zeer gebruikelijk is. Door dit achterwege te laten had de accountant in strijd gehandeld met het fundamenteel beginsel van vakbekwaamheid en zorgvuldigheid.

De accountant heeft in strijd gehandeld met het fundamenteel beginsel van vakbekwaamheid en zorgvuldigheid

De Ak verwijst in bovengenoemde uitspraak naar een eerdere tuchtrechtcasus waarbij ze voor het eerst hadden geoordeeld dat de onderzoeksplicht van toepassing was bij administratieve dienstverlening. Het betrof een casus waarbij de betreffende accountant BTW aangiften opstelde voor een klant maar de facturen waar de BTW aangiften op waren gebaseerd waren vals. Volgens de Ak had de accountant hier nader moeten onderzoeken in welke mate de facturen juist konden zijn al dan niet en had de accountant de belastingdienst actief moeten informeren over de onjuiste BTW aangiften.

Het is opletten geblazen voor de accountant die administratieve dienstverlening verricht

Resumerend kan worden gesteld dat het voor de accountant die administratieve dienstverlening verricht opletten geblazen is. Op basis van het fundamenteel beginsel vakbekwaamheid en zorgvuldigheid wordt verwacht dat hij zijn onderzoeksplicht naleeft, ook al wordt de opdracht niet uitgevoerd conform enige specifieke COS Standaard.

Het bericht De onderzoeksplicht van de accountant bij administratieve dienstverlening. Opletten geblazen! verscheen eerst op AVTR.

Een accountant wordt ingeschakeld om een exploitatieprognose te beoordelen van een vastgoedfonds. Dit vastgoedfonds bestaat uit een samenwerking tussen vennootschap X en vennootschap Y (beide rechtspersonen). Om de exploitatieprognose te beoordelen vraagt de accountant aanvullende stukken. Een van deze stukken betrof een organogram van de vennootschapsstructuur.

Om de exploitatieprognose te beoordelen vraagt de accountant aanvullende stukken

De vennootschappen X en Y ontbinden de samenwerking nadat er een geschil tussen hun is ontstaan. Gedurende dit geschil vraagt de bestuurder van vennootschap X de voorgenoemde organogram van de vennootschapsstructuur op bij de accountant. De accountant verstrekt dit, wetende dat er een geschil loopt tussen vennootschap X en Y en dat dit tot een juridische procedure is gekomen.

Vennootschap X dient uiteindelijk een klacht in bij de Accountantskamer (hierna: Ak).

De klacht omvat het volgende;

– De accountant heeft niet professioneel en niet integer gehandeld door aanvankelijk haar steun uit te spreken voor de exploitatieprognose en nadien dit te beoordelen als onhaalbaar;
– De accountant heeft in strijd gehandeld met haar geheimhoudingsplicht door de organogram te verstrekken.

De Ak stelt vast dat vennootschap X onvoldoende aannemelijk heeft gemaakt dat de accountant aanvankelijk haar steun heeft uitgesproken voor de exploitatieprognose en het daarna als onhaalbaar heeft geacht. Dit klachtonderdeel wordt ongegrond verklaart.

De Ak meent dat de accountant heeft gehandeld in strijd met het fundamenteel beginsel vertrouwelijkheid

Ten aanzien van de klacht dat de accountant in strijd heeft gehandeld met haar geheimhoudingsplicht oordeelt de Ak als volgt. De Ak meent dat de accountant heeft gehandeld in strijd met het fundamenteel beginsel vertrouwelijkheid door de organogram te versturen, terwijl ze wist dat vennootschap X en Y in een geschil zaten wat is geëscaleerd tot een juridische procedure. De Ak acht dit klachtonderdeel dan ook gegrond.

De Ak legt een maatregel van waarschuwing op.

Annotatie redactie

Hier is typisch sprake van een voorbeeld waarin een klant de grootste vijand van de accountant kan worden. Kennelijk heeft de accountant uit ‘vertrouwen’ de organogram gestuurd maar daarbij onvoldoende besef gehad dat ze daarmee het fundamenteel beginsel vertrouwelijkheid heeft geschonden. Helaas heeft ze vermoedelijk zelfs ook niet onderkend dat enkel de overweging om de organogram te sturen als een bedreiging voor het fundamenteel beginsel vertrouwelijkheid moest worden beschouwd. Het heeft haar helaas onnodig een maatregel van de Ak gekost.

Het bericht AVTR 2019/2 verscheen eerst op AVTR.