Bij het opmaken van de jaarrekening tot aan de vaststelling hiervan heeft het bestuur van een rechtspersoon de verplichting om eventuele gebeurtenissen na balansdatum in acht te nemen. Dit is ook het geval na dat de jaarrekening is vastgesteld door de aandeelhouders.

Wat is de rol van de accountant is bij gebeurtenissen na balansdatum?

In deze hoedanigheid kan thans de vraag worden gesteld wat expliciet de rol van de accountant is bij gebeurtenissen na balansdatum. In het bijzonder vanwege de huidige coronacrisis zal bij het opmaken van de jaarrekening over 2019 rekening dienen te worden gehouden met de gevolgen hiervan. In deze bijdrage ga ik in op de rol van de accountant bij gebeurtenissen na balansdatum.

Het is inmiddels vaste rechtspraak van de Accountantskamer ( hierna: Ak) dat accountantsrapportages die dienen ter ondersteuning van een standpuntinname de objectieve waarheidsvinding niet mogen belemmeren. De Ak stelt voorts de bijzondere eis  dat de accountant extra alert hierop moet zijn als hij weet dat zijn accountantsrapportage gebruikt zal worden in een gerechtelijke procedure. Volgens de Ak ontleent een rechter gezag aan een dergelijke accountantsrapportage en is dit derhalve van invloed op zijn oordeelsvorming.

Afhankelijk van de wijze waarop de accountant een eventuele conclusie formuleert in zijn rapport, kan volgens de Ak ook intrinsiek een aspect van assurance niet worden ontzegd. Anders geformuleerd: de wijze van formulering van het accountantsrapport kan leiden tot het verstrekken van assurance terwijl de accountant dit niet heeft bedoeld.

De wijze van formulering van het accountantsrapport kan leiden tot het verstrekken van assurance terwijl de accountant dit niet heeft bedoeld

Door de Ak worden nog relatief veel uitspraken gedaan op dit punt. Dit impliceert dat nog steeds veel accountants omtrent dit onderwerp voor de tuchtrechter worden gedaagd. En in bijna alle gevallen wordt er in het nadeel van de gedaagde accountant beslist. Hieruit leid ik af dat het voor accountants nog steeds onduidelijk is wanneer een accountants-rapportage door de AK kan worden bestempeld als niet objectief en respectievelijk kan worden bestempeld als assurance. In dit artikel zet ik uiteen op welke wijze de accountant dit kan voorkomen.

Een vergelijking tussen de huidige en de herziene NV COS 4410 standaard: meer verplichtingen en meer onduidelijkheden?

In dit artikel behandel ik de belangrijkste verschillen tussen de nieuwe standaard en de huidige (oude) standaard. Omwille van de leesbaarheid omschrijf ik de huidige standaard als ‘oud’ en de herziene standaard als ‘nieuw’. Ik ga er vanuit dat NV COS 4410 het meest wordt toegepast bij het samenstellen van jaarrekeningen. Zodoende maak ik bij de behandeling gebruik van de term jaarrekening in plaats van de term ‘financieel overzicht’.

‘De accountant wordt nog wel geacht te worden ingeschakeld voor zijn deskundigheid op het gebied van financiële verslaggeving, maar nu ook voor zijn deskundigheid op het gebied van administratieve werking’

Bij het uitvoeren van een samenstellingsopdracht wordt de accountant hoofdzakelijk ingeschakeld vanwege zijn deskundigheid op het gebied van externe verslaggeving. De accountant vat de aangeleverde financiële gegevens samen in een financieel overzicht, veelal een jaarrekening, en geeft hierbij een samenstellingsverklaring af. Een gebruiker mag enige toegevoegde waarde ontlenen aan een jaarrekening wat is samengesteld door een accountant. De basis voor het uitvoeren van de samenstelwerkzaamheden van de accountant is gelegen in de NV COS standaard 4410. Onlangs is deze standaard herzien. De herziene standaard verschilt op een aantal essentiële punten ten opzichte van de oude.

De onderzoeksplicht is in de
nieuwe standaard vervangen door
een meldplicht

Een essentieel verschilpunt is de onderzoeksplicht van de accountant. Want hoewel het controleren van de aangeleverde financiële gegevens niet het uitgangspunt is bij een samenstellingsopdracht, waren er in de oude standaard wel situaties beschreven waarbij de accountant nader onderzoek moest verrichten naar de aangeleverde financiële gegevens. Dergelijke situaties waren aan de orde zodra bleek dat de aangeleverde informatie onjuist, onvolledig of anderszins onbevredigend was. Maar de vraag wanneer hier sprake van was kon door elke accountant anders worden beantwoord. De accountant heeft zodoende een eigen subjectieve beoordelingsvrijheid om dit vast te stellen.