Accountants kunnen bellen met een helpdesk voor specifieke vaktechnische vragen

Via de website van de NBA kunnen accountants bellen met een helpdesk voor specifieke vaktechnische vragen. Veel vragen gaan over uitstel van de aangifte of over bijvoorbeeld hoe om te gaan met onzekerheden rondom de continuïteitsverklaring.

Daarnaast delen accountants hun ‘best practices’ met elkaar en worden op de site zoveel mogelijk FAQ (frequently asked questions) beantwoord door de vakspecialisten van de NBA. Via podcasts worden accountants bijgepraat over de recente ontwikkelingen in het vak.

Bron: NBA

Het bericht NBA helpt tijdens uitbraak Coronavirus verscheen eerst op AVTR.

De handreiking is opgesteld naar aanleiding van de Wet van 6 november 2019 tot wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, de Wet op het financieel toezicht en de Wet giraal effectenverkeer ter uitvoering van Richtlijn 2017/828/EU van het Europees Parlement en de Raad van 17 mei 2017 tot wijziging van Richtlijn 2007/36/EG wat het bevorderen van de langetermijnbetrokkenheid van aandeelhouders betreft (PbEU 2017, L 132).

Van accountants wordt verwacht dat zij beperkte controlewerkzaamheden uitvoeren met betrekking tot het verslag

In deze wet krijgen beursgenoteerde ondernemingen de verplichting om een bezoldigingsverslag op te nemen met informatie over de bezoldiging van bestuurders en commissarissen. Van accountants wordt verwacht dat zij beperkte controlewerkzaamheden uitvoeren met betrekking tot het verslag. De betreffende werkzaamheden zijn opgenomen in het nieuwe wetsartikel 2: 135b BW. Een separate rapportage over de uitgevoerde werkzaamheden is volgens de (toelichting op de) wet niet nodig.

Lees verder

Bron: NBA

Het bericht Publicatie NBA-handreiking 1146 Bezoldigingsverslag verscheen eerst op AVTR.

De casus had betrekking op het volgende. Een oud-restauranthouder kreeg (nagekomen) facturen van een administratiekantoor waar ze in het verleden zaken mee had gedaan. De hoogte van de facturen werd door de oud-restauranthouder betwist, uiteindelijk tot aan de civiele rechter. De rechter wou vervolgens weten of de grondslag voor de facturen afkomstig van het administratiekantoor juist is. Met grondslag wordt bedoeld welke uitgangspunten zijn toegepast en op welke wijze de factuur tot stand is gekomen. Het administratiekantoor gebruikte als uitgangspunt en wijze van opmaak voor haar facturen de gewerkte uren per medewerker maal een tarief. Er wordt door de civiele rechter een accountant ingeschakeld als gerechtelijke deskundige. Uit het deskundigenbericht van de accountant volgt dat hij concludeert dat de grondslag voor de facturen juist is. De oud-restauranthouder is het hier niet mee eens en is van mening dat de accountant zijn werk niet naar behoren heeft uitgevoerd. Er wordt een klacht ingediend bij de Accountantskamer (hierna: Ak).

Volgens klagers bevatte het deskundigenbericht onjuistheden en was het onvoldoende duidelijk welke informatie de accountant had gebruikt om tot zijn deskundigenbericht te kunnen komen.

Tijdens de mondelinge behandeling vielen een aantal punten op. In eerste instantie de aard van de opdracht. De accountant bleef volharden dat hetgeen wat hij onderzocht had uiteindelijk ook juist was. Het zij opgemerkt dat optreden als gerechtelijke deskundige in eerste instantie niet het karakter heeft van een assurance-opdracht. In het Stramien voor Assurance opdrachten is duidelijk opgenomen dat het optreden als gerechtelijk deskundige niet kan worden aangemerkt als een assurance-opdracht. De accountant dient dan ook elke schijn te vermijden dat hier sprake van is. Door volhardend te stellen dat hetgeen wat hij heeft onderzocht ‘juist’ is loopt hij het risico in strijd te handelen met het Stramien voor Assurance opdrachten.

Het zij opgemerkt dat optreden als gerechtelijke deskundige in eerste instantie niet het karakter heeft van een assurance-opdracht.

Ook stelde de accountant tijdens de mondelinge behandeling dat het optreden als gerechtelijke deskundige er toe leidt dat hij niet tuchtrechtelijk kan worden aangesproken. Volgens hem is het immers de rechter die hem aanstelt. Ook dit standpunt is onjuist. Het is vaste tuchtrechtjurisprudentie dat een accountant zich toetsbaar dient op te stellen. Op geen enkele manier kan het recht om te klagen tegen de accountant worden ontnomen. Ook niet als de accountant door een rechter wordt aangesteld als gerechtelijke deskundige.

Tevens kwam aan de orde in hoeverre klagers (konden) hebben gereageerd op het concept-rapport van de accountant. De accountant had aan (de advocaten) van klagers een conceptrapport van zijn bevindingen en conclusie toegezonden. Hier is wel een reactie uit voortgekomen van klagers maar het was inhoudelijk zeer summier. De accountant was van mening dat hij derhalve op de reactie van klager geen acht meer hoefde te slaan. Een belangrijk uitgangspunt bij het verrichten van werkzaamheden als gerechtelijke deskundige is het concept van hoor- en wederhoor. De tegenpartij moet in staat worden gesteld om op het concept te kunnen reageren. Indien de reactie van de tegenpartij onvoldoende grondslag heeft, is het aan de accountant om de tegenpartij in de gelegenheid te stellen om hun reactie alsnog van voldoende grondslag te voorzien. Als de accountant verzuimt om dit te doen kan de vraag worden gesteld of hij het beginsel van hoor- en wederhoor niet heeft geschonden. Het beginsel van hoor- en wederhoor is immers een belangrijk middel voor de accountant om een deugdelijke grondslag te verkrijgen voor zijn deskundigenbericht. Het had in zijn weg gelegen om hier meer alert op te zijn.

Het beginsel van hoor- en wederhoor is immers een belangrijk middel voor de accountant om een deugdelijke grondslag te verkrijgen

Tot slot is de vraag welke wet- en regelgeving van toepassing is op het optreden van de accountant als gerechtelijke deskundige. In eerste instantie is dat de Leidraad deskundigen in civiele zaken. Met de Leidraad verschaft de Rechtspraak inzicht in punten die naar geldend recht van belang zijn in verband met de totstandkoming van een deskundigenbericht. De wettelijke basis daarvoor biedt het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Ten aanzien van wet- en regelgeving wat van toepassing vanuit het beroep van de accountant zelf betreft dit uiteraard de Wet op het Accountantsberoep (WAB), Verordening gedrags en beroepsregels Accountants (VGBA) en de Nadere voorschriften Controle- en overige standaarden (NV COS).

Hoe deze tuchtzaak gaat uitpakken voor de betrokken accountant gaat uitpakken is nog maar de vraag. Over 15 weken volgt uitspraak. Echter laat deze zaak wel zien dat het belangrijk is om als accountant goed op de hoogte te zijn van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving inzake de opdracht die je onderhanden hebt.

Het bericht Optreden als gerechtelijke deskundige? Een paar belangrijke aandachtspunten verscheen eerst op AVTR.

De belangrijkste opmerking is dat Anton de verklaring ziet als een controleverklaring, m.i. onjuist. Het is bij de verklaringen betreffende kapitaalbescherming uit de wetteksten niet helemaal duidelijk op te maken wat de strekking is en het komt dan ook regelmatig voor dat collega’s dergelijke verklaringen als een vorm van verschaffing van zekerheid zien, ‘assurance’ in goed Nederlands.

Dat de wetgever toch iets anders voor ogen heeft gehad zien we bij de herziene bepalingen voor uitgifte van aandelen in een NV anders dan in geld (artikel 2:94a BW). Behalve de gangbare gang van zaken kan de verklaring afgegeven worden door een andere onafhankelijke deskundige (lid 3 onder b). Je kunt denken aan een beëdigd taxateur al heb ik zelf geen voorbeeld meegemaakt. Welnu, je kunt toch niet zeggen dat die andere onafhankelijke deskundige een controleverklaring afgeeft!

Kortom, het is een waardeverklaring.

Dat de wetgever toch iets anders voor ogen heeft gehad zien we bij de herziene bepalingen voor uitgifte van aandelen in een NV anders dan in geld (artikel 2:94a BW)

Een controleverklaring zou ook implicaties meebrengen die moeilijk oplosbaar zijn. Als de bestaande BV niet onderworpen is aan accountantscontrole, zal het meestal moeilijk zijn om de volledigheid van de schulden vast te stellen. Die volledigheid stelt de accountant ook niet vast bij rechtstreekse inbreng van de activa en passiva in een NV.

Heeft de accountant dan geen nuttige functie? Jawel, maar op een andere wijze, min of meer vergelijkbaar met een samenstelverklaring. De accountant is meer dan anderen in staat om te vermoeden dat er iets niet klopt en dan kan van hem gevergd worden dat hij verder vraagt en zonodig zoekt.

Er is nog een formeel aspect. Als verklaringen voor kapitaalbescherming onder ‘assurance’ zouden vallen, zou de accountant dan ook onder een strenger toezichtsregime vallen.

Als verklaringen voor kapitaalbescherming onder ‘assurance’ zouden vallen, zou de accountant dan ook onder een strenger toezichtsregime vallen

Maar zoals gezegd een handzaam artikel. Anton werkt uit dat grondslagen niet die van de verslaggevende BV hoeven te zijn, maar aanvaardbaar, een ruimer begrip dat ook geldt voor rechtstreekse inbreng. Ik ben het helemaal met hem eens en heb verder slechts kleine opmerkingen.

De eerste is begrip. De BV waarvoor de accountant de werkzaamheden verricht valt onder titel 5. Pas na omzetting door de notaris gaat titel 4 gelden en dan is de accountant reeds buiten beeld.

De tweede betreft de openbaarmaking. Die kun je het beste regelen in de opdrachtbevestiging. Als het eigen vermogen volgens de vigerende balans ruim voldoende is om aan de kapitaaleis te kunnen voldoen, valt er weinig te regelen. Maar als de vermogensopstelling heel anders is (bijv. door opname van immateriële activa die niet op de officiële balans staan), zal de klant die opstelling graag gebruiken om aan zijn bankier te laten zien. Niet erg, maar regel hoe.

Maar de kritiek doet verder niet af aan het nut van het artikel.

Het bericht Omzettingsverklaring is geen controleverklaring! verscheen eerst op AVTR.

Het bericht Controleverklaring bij omzetting besloten vennootschap in een naamloze vennootschap verscheen eerst op AVTR.

De kern van een opdracht ter ondersteuning van een standpuntinname bestaat uit een aantal elementen. In de eerste plaats dient de accountant zijn rapportage niet eenzijdig op te stellen door enkel en alleen naar de belangen van de opdrachtgever te kijken. De accountant dient immers te aller tijde ook het maatschappelijk belang waardoor het fundamenteel beginsel van objectiviteit centraal dient te staan. Dat maakt dat de rapportage van de accountant dient te zijn voorzien van redenen en uitgangspunten waarom al dan niet een bepaalde conclusie is getrokken, en wat de uitkomsten en zijn conclusie konden zijn indien voor andere uitgangspunten waren gekozen. In de tweede plaats dient het rapport van de accountant van een dermate deugdelijke grondslag te zijn voorzien dat in het bijzonder een rechterlijke autoriteit hierop kan steunen en er derhalve een bijdrage wordt geleverd aan de objectieve waarheidsvinding. Het gaat volgens de Ak hier veelal om rapportages, waarin de accountant omtrent een door hem gerapporteerd object van onderzoek na afweging op grond van ( al dan niet impliciet door hem aanwezig geachte) toepasbare criteria tot uitspraken komt, en van welke rapportages juist ook anderen dan de opdrachtgever kennis zullen nemen en die de facto mede tot doel hebben het standpunt van een partij te ondersteunen doordat de accountant als deskundige daaraan gezag verleent en waaraan zodoende intrinsiek een aspect van assurance niet ontzegd kan worden.

In de eerste plaats dient de accountant zijn rapportage niet eenzijdig op te stellen door enkel en alleen naar de belangen van de opdrachtgever te kijken

De accountant zal bij het verrichten van een persoonsgericht onderzoek derhalve extra aandacht moeten besteden aan de vraag in wat voor mate zijn bevindingen zullen worden gebruikt ter ondersteuning van een standpuntinname. De NBA heeft naar aanleiding van de vele uitspraken van de Ak omtrent dit onderwerp Handreiking 1127 uitgebracht. Hierin staat omschreven welke basis uitgangspunten hebben te gelden indien de accountant opdrachten uitvoert ter ondersteuning bij (potentiele) geschillen. De vele tuchtuitspraken op het gebied van persoonsgerichte onderzoeken zien in ruime mate op situaties waarbij de accountant een dergelijke opdracht had gekregen om het standpunt van de opdrachtgever bij een potentieel geschil te doen versterken. Handreiking 1112 en handreiking 1127 gaan wat mij betreft dan ook hand in hand bij het uitvoeren van een persoonsgericht onderzoek.

Het bericht Persoonsgericht onderzoek als opdracht ter ondersteuning van een standpunt verscheen eerst op AVTR.

Het bericht Accountant verantwoordelijk voor KBS ondanks geen betrokkenheid bij opdracht verscheen eerst op AVTR.

De rol van de OKB-er is in het tuchtrecht niet onbesproken gelaten.

In een zaak die aanhangig werd gemaakt bij de Accountantskamer was dit aan de orde. Een eindverantwoordelijke accountant had een beoordelingsverklaring afgegeven waarbij een conclusie werd onthouden. Alvorens hij de beoordelingsverklaring had afgegeven had hij het dossier afgestemd met de OKB-er van het accountantskantoor. Die kwam eveneens tot vaststelling dat een beoordelingsverklaring met onthouding van een conclusie de enige passende oplossing was. Het onthouden van een oordeel respectievelijk een conclusie houdt in dat de eindverantwoordelijke accountant kennelijk niet genoeg informatie heeft om tot een deugdelijke verklaring te komen. Achteraf bleek dat de informatie op basis waarvan de eindverantwoordelijke accountant wel tot een beoordelingsverklaring met een conclusie kon komen wel degelijk aanwezig was. De Accountantskamer kwam derhalve tot het oordeel dat de eindverantwoordelijke accountant gewoon nader onderzoek kon verrichten op basis waarvan hij een meer passende verklaring kon afgeven. Nu dit niet was gebeurd meende de Accountantskamer dat de OKB derhalve ook niet goed kon zijn gegaan. In het bijzonder is de Accountantskamer van mening dat de OKB-er er bij de eindverantwoordelijke accountant op had moeten aandringen om nader onderzoek te verrichten, en niet de beoordelingsverklaring met onthouding van een conclusie had mogen uitbrengen.

Het zij opgemerkt dat een OKB-er niet per se een titeldrager moet zijn.

Het bovenstaande is zodoende een illustratie van de tuchtrechtelijke verwijtbaarheid die de OKB-er draagt bij het verrichten van de OKB. Een belangrijk aspect bij de tuchtrechtelijke verwijtbaarheid is dat het uiteraard om een titeldrager moet gaan. Een titeldrager is een accountant die staat ingeschreven in het register van de NBA. Het zij opgemerkt dat een OKB-er niet per se een titeldrager moet zijn. De definitie van een OKB-er is niet nader in de NVKS bepaald. De NVKS verwijst hiervoor naar de definitie van een OKB-er in de NV COS. Conform de NV COS is een OKB-er een persoon die al dan niet tot het accountantskantoor behoort, met voldoende en geschikte ervaring en autoriteit om de significante oordeelsvormingen van het opdrachtteam en de conclusies die bij het formuleren van de controleverklaring zijn getrokken, objectief te evalueren. Er wordt dus niet expliciet aangegeven dat dit een titeldrager moet zijn. Veelal is het in de praktijk wel een titeldrager die de rol van OKB-er vervult omdat hij ook als diegene wordt beschouwd met voldoende en geschikte ervaring en de autoriteit. Maar verplicht is het niet.

Het bericht Opdrachtgerichte kwaliteitsbeoordeling en het accountantstuchtrecht verscheen eerst op AVTR.

Een belangrijk aspect van deze standaard is dat, voor dat deze gewijzigd werd, de accountant een onderzoeksplicht had om (aanvullende) controlewerkzaamheden te verrichten als de aangeleverde informatie ten aanzien van het samenstellen van de jaarrekening onjuist, onvolledig of anderszins onbevredigend was. De werkzaamheden omvatte dan in ieder geval de volgende; 1. bij de leiding van de entiteit inlichtingen inwinnen om de betrouwbaarheid en volledigheid van de verstrekte informatie vast te stellen 2. de maatregelen van interne beheersing te beoordelen of te toetsen 3. verkregen informatie te verifiëren en 4. ontvangen toelichtingen te verifiëren. In de thans gewijzigde NV COS 4410 standaard is de onderzoeksplicht vervangen voor een meldplicht. De accountant dient onder de gewijzigde standaard eventuele niet compleet, niet nauwkeurige of anderszins onbevredigende informatie onder de aandacht van het management te brengen.

In de thans gewijzigde NV COS 4410 standaard is de onderzoeksplicht vervangen voor een meldplicht

Wat veel accountants die werkzaam zijn in het MKB niet realiseren is dat bovengenoemde onderzoeksplicht ook te gelden heeft bij het verrichten van administratieve dienstverlening. In het bijzonder is het de Accountantskamer (hierna: Ak) die bepaald heeft dat zij van mening is dat de onderzoeksplicht zoals dit gold in de oude NV COS 4410 onverkort van toepassing is voor werkzaamheden die buiten het toepassingsbereik van de Standaard vallen. De Ak onderbouwt haar standpunt door te stellen dat dit voortvloeit uit het beginsel van vakbekwaamheid en zorgvuldigheid. Administratieve dienstverlening valt buiten het toepassingsbereik van Standaard 4410. Administratieve dienstverlening kan worden gezien als een overige opdracht waar geen pasklare standaard voor is. Wat betekent dit nu?

De vraag is immers in wat voor mate de accountant zijn onderzoeksplicht moet uitvoeren bij het verrichten van administratieve dienstverlening, dus nog voor dat de samenstelopdracht aanvangt. En welke werkzaamheden moet hij op zijn minst verrichten om er zeker van te zij dat hij niet in verband wordt gebracht met rapportages die onjuist, onbevredigend of anderszins misleidend zijn? Het antwoord is niet geheel helder maar middels een bespreking van enkele tuchtrechtuitspraken kunnen er wellicht wat contouren worden geschetst.

In wat voor mate de accountant zijn onderzoeksplicht moet uitvoeren bij het verrichten van administratieve dienstverlening

In een recente tuchtrechtuitspraak heeft de Ak geoordeeld dat het niet controleren of er sprake is van BTW privegebruik bij het opstellen van de BTW aangiftes, kan worden gezien als een schending van de plicht tot onderzoek. Een accountant verrichte samenstel- en overige administratieve diensten, waaronder het opstellen van de BTW aangiften voor een horeca-onderneming. Op enig moment volgt er een boekenonderzoek door de belastingdienst. Er wordt vastgesteld dat er geen btw-privégebruik is opgenomen in de BTW aangiftes terwijl dit wel had gemoeten. De Ak is van mening dat de accountant de plicht had om te onderzoeken of er sprake is van privégebruik, te meer omdat het een horeca-onderneming betreft waarbij privégebruik zeer gebruikelijk is. Door dit achterwege te laten had de accountant in strijd gehandeld met het fundamenteel beginsel van vakbekwaamheid en zorgvuldigheid.

De accountant heeft in strijd gehandeld met het fundamenteel beginsel van vakbekwaamheid en zorgvuldigheid

De Ak verwijst in bovengenoemde uitspraak naar een eerdere tuchtrechtcasus waarbij ze voor het eerst hadden geoordeeld dat de onderzoeksplicht van toepassing was bij administratieve dienstverlening. Het betrof een casus waarbij de betreffende accountant BTW aangiften opstelde voor een klant maar de facturen waar de BTW aangiften op waren gebaseerd waren vals. Volgens de Ak had de accountant hier nader moeten onderzoeken in welke mate de facturen juist konden zijn al dan niet en had de accountant de belastingdienst actief moeten informeren over de onjuiste BTW aangiften.

Het is opletten geblazen voor de accountant die administratieve dienstverlening verricht

Resumerend kan worden gesteld dat het voor de accountant die administratieve dienstverlening verricht opletten geblazen is. Op basis van het fundamenteel beginsel vakbekwaamheid en zorgvuldigheid wordt verwacht dat hij zijn onderzoeksplicht naleeft, ook al wordt de opdracht niet uitgevoerd conform enige specifieke COS Standaard.

Het bericht De onderzoeksplicht van de accountant bij administratieve dienstverlening. Opletten geblazen! verscheen eerst op AVTR.

Een accountant wordt ingeschakeld om een exploitatieprognose te beoordelen van een vastgoedfonds. Dit vastgoedfonds bestaat uit een samenwerking tussen vennootschap X en vennootschap Y (beide rechtspersonen). Om de exploitatieprognose te beoordelen vraagt de accountant aanvullende stukken. Een van deze stukken betrof een organogram van de vennootschapsstructuur.

Om de exploitatieprognose te beoordelen vraagt de accountant aanvullende stukken

De vennootschappen X en Y ontbinden de samenwerking nadat er een geschil tussen hun is ontstaan. Gedurende dit geschil vraagt de bestuurder van vennootschap X de voorgenoemde organogram van de vennootschapsstructuur op bij de accountant. De accountant verstrekt dit, wetende dat er een geschil loopt tussen vennootschap X en Y en dat dit tot een juridische procedure is gekomen.

Vennootschap X dient uiteindelijk een klacht in bij de Accountantskamer (hierna: Ak).

De klacht omvat het volgende;

– De accountant heeft niet professioneel en niet integer gehandeld door aanvankelijk haar steun uit te spreken voor de exploitatieprognose en nadien dit te beoordelen als onhaalbaar;
– De accountant heeft in strijd gehandeld met haar geheimhoudingsplicht door de organogram te verstrekken.

De Ak stelt vast dat vennootschap X onvoldoende aannemelijk heeft gemaakt dat de accountant aanvankelijk haar steun heeft uitgesproken voor de exploitatieprognose en het daarna als onhaalbaar heeft geacht. Dit klachtonderdeel wordt ongegrond verklaart.

De Ak meent dat de accountant heeft gehandeld in strijd met het fundamenteel beginsel vertrouwelijkheid

Ten aanzien van de klacht dat de accountant in strijd heeft gehandeld met haar geheimhoudingsplicht oordeelt de Ak als volgt. De Ak meent dat de accountant heeft gehandeld in strijd met het fundamenteel beginsel vertrouwelijkheid door de organogram te versturen, terwijl ze wist dat vennootschap X en Y in een geschil zaten wat is geëscaleerd tot een juridische procedure. De Ak acht dit klachtonderdeel dan ook gegrond.

De Ak legt een maatregel van waarschuwing op.

Annotatie redactie

Hier is typisch sprake van een voorbeeld waarin een klant de grootste vijand van de accountant kan worden. Kennelijk heeft de accountant uit ‘vertrouwen’ de organogram gestuurd maar daarbij onvoldoende besef gehad dat ze daarmee het fundamenteel beginsel vertrouwelijkheid heeft geschonden. Helaas heeft ze vermoedelijk zelfs ook niet onderkend dat enkel de overweging om de organogram te sturen als een bedreiging voor het fundamenteel beginsel vertrouwelijkheid moest worden beschouwd. Het heeft haar helaas onnodig een maatregel van de Ak gekost.

Het bericht AVTR 2019/2 verscheen eerst op AVTR.